E-Ticaret yerel veya global pazara açılmak, satışları daha az maliyetle yükseltmek için satıcılar tarafından tercih edilen bir yöntemdir. Ürün çeşitliliğinin ve fiyat aralığının değişken olması sayesinde çevrim içi alışverişler sadece satıcılar için değil, alıcılar için de önemli bir yere sahiptir. Kimi zaman e-ticarete adım atmak isteyen girişimcilerinse artan maliyetlerden gözü korkabilir. Devlet bazı e-ticaret girişimcileri için bazı destekler ve teşvikler sağlar. Peki, e-ticarette devlet desteği nedir? Bu desteklerden yararlanmak isteyenlerin ne yapması gerekir?
Devlet Desteği Nedir?
Devletlerin temel amaçlarından biri ekonominin kalkınmasıdır. Ekonomik kalkınmaysa pek çok adımdan oluşan bir kalkınma planıyla gerçekleşir. Bu adımlardan biri de yerli ve yabancı yatırımcıları çekmektir. Yatırımcı çekmek için devletin uyguladığı politikalardan biri yatırımcı desteği ve teşvikleridir.
Devletler, kalkınmayı sağlamak ve ülkenin gelişimini hızlandırmak için bazı gerçek ve tüzel kişileri çeşitli alanlarda destekler. Bu destekler kişilere sağlanacak kredi faizlerinin düşüklüğü, vergiden muaf tutulma ve eğitim verme gibi maddi veya manevi konularda olabilir. Verilen bu destekler sayesinde işletmelerin sektörde daha güçlü var olmaları hedeflenir. İşletmelerin güçlenmesi de uzun vadede ekonomik gelişmeye katkıda bulunur.
Devlet Desteklerinin Faydaları Nelerdir?
Devlet desteklerinin yatırımcıların ve işletmelerin yanı sıra ülkenin kendisine de pek çok faydası bulunur. Bu faydalar şu şekilde sıralanabilir:
Ekonomik Büyüme
Girişimciler devlet destekleri sayesinde piyasaya daha öz güvenli bir şekilde atılma şansı yakalar. Böylece piyasa canlanır ve üretim kapasitesi artar. Üretim kapasitesinin artması da ülke bazında yapılan ticareti artırır. Ticaretteki büyüme yurt içindeki ve dışındaki ticari faaliyetlerin desteklenmesini sağlar.
Stratejik Kalkınma ve İstihdam
Stratejik ve bölge bazlı teşvikler yapmak, kalkınma bakımından geride kalmış bölgelere avantaj kazandırırken bölgelerdeki girişimci sayısını da artırmaya destek olur. Bölge bazında desteklenen işletmeler sayesinde daha çok kişinin istihdam edilme ihtimali artar. Böylece bölgeler arası ekonomik faaliyetlerin benzer seviyelerde olması mümkün hâle gelir. Ayrıca destekler sayesinde yeni iş olanakları ortaya çıkar. Bu durum da farklı alanlarda yetkin kişilerin iş hayatına atılmasına yardımcı olur.
Rekabet Ortamı
İşletmeler, verilen destekler ve teşviklerle hem Türkiye pazarında hem global pazarda daha güçlü bir şekilde rekabet eder. Bu desteklerin sadece maddi olması gerekmez. Örneğin eğitim desteği verilen işletmeler izleyeceği yeni ve verimli yöntemlerle piyasada daha güçlü bir yer edinecek hâle gelir. Güçlü rekabet ortamı sayesinde ürünlerin kalitesi ve güncelliği artarken tekelleşmenin de önüne geçilir. Bu sayede müşteri memnuniyeti de korunabilir.
E-Ticarette Devlet Desteği Nedir?
E-Ticaret devlet destekleri, hâlihazırda e-ticaret alanında işletmesi bulunan veya e-ticarete atılan firmalar için devletin sağladığı çeşitli desteklerden ve teşviklerden oluşur. Bu destekler e-ihracatta veya diğer azınlıklarda bulunan işletme sahipleri için de olabilir. İlgili destekler sayesinde e-ticarete başlamayı düşünen girişimcilere maddi veya manevi olarak katkı sağlanmasıyla yerel ve global pazarlarda rekabet gücü artar. E-Ticaret devlet destekleri farklı türlerde ve kalemlerde olabilir.
E-Ticaret Devlet Desteğinin Avantajları Nelerdir?
E-Ticaret devlet desteğinden faydalanan tüzel ve gerçek kişilerin yararlanabileceği bazı avantajlar şu şekildedir:
- Kredi: Bazı devlet destekleri çeşitli işletmelere uzun vadeli ve düşük faizli kredi sağlanmasını içerir. Bu sayede işletmeler finansman bulma konusunda sıkıntı çekmez.
- Hibeler ve Teşvikler: Yeni girişimcilere de sağlanan çeşitli hibeler sayesinde geri ödemesiz finansmanlara sahip olma imkânı vardır.
- Vergi İndirimleri: Vergi kanunlarında belirtildiği üzere bazı kesimler vergiden muaf tutulmuştur. Örneğin evde üretilen ürünlerin e-ticaretini yapan kişiler için yıllık asgari ücret tutarına kadar vergi muafiyeti uygulanır.
- Global Pazara Erişim: Türk ürünlerinin e-ihracatını yapan şirketlere yurt dışında markalaşabilmeleri için işletme, fuar, depolama, yurt dışı marka tescili veya pazara giriş belgesi gibi süreçlerde destekler verilir. Bu sayede global pazarlara erişim olanağı artar.
- Düşük Riskler: Yapılan teşvikler ve destekler sayesinde e-ticarete atılmak isteyenler daha büyük bir sermayeyle veya daha az gidere sahip olarak bu isteklerini gerçekleştirebilirler. Bu da insanların e-ticarete atılmasını kolaylaştırarak rekabet ortamının güçlenmesini sağlar.
E-Ticaret Devlet Desteğinin Türleri Nelerdir?
E-Ticaret devlet teşviklerinden yararlanmak isteyen girişimcilerin merak ettiği konulardan biri de e-ticaret devlet desteği türlerinin ne olduğudur. Devlet destekleri eğitimden vergiye, krediden ihracat teşviklerine kadar geniş bir yelpazeye yayılır. Firma sahiplerinin öncelikle işletmelerine uygun olan teşviki tespit etmeleri önem taşır. Ayrıca teşviklerden yararlanabilmek için istenilen şartları da karşılamaları gerekir. E-Ticaret devlet desteği türleri şu başlıklar altında incelenebilir:
KOSGEB E-Ticaret Destekleri
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi yani KOSGEB, ticarete atılmak isteyen yeni girişimcilere veya firmasını büyütmek isteyen küçük ve orta ölçekli işletmelere çeşitli katkılar sunan bir destek programıdır. KOSGEB çeşitli konularda farklı desteklerle girişimcilerin büyümesine destek sağlar.
Girişimci Destek Programı’nın şartlarını sağlayan kişiler, gerçek kişi statüsüyle kurulan şirketlere 10.000 TL; tüzel kişi statüsüyle kurulmuş şirketlere 20.000 TL olan kuruluş desteğinden yararlanabilir. Girişimci Destek Programı’nın önceliği dönemsel stratejilerle belirlenen sektörlerdir. Ayrıca bu programla sadece yeni kurulan işletmeler desteklenerek onların sürdürülebilirliklerini sağlamak hedeflenir.
KOSGEB’in sunduğu İş Geliştirme Desteği ise çeşitli faaliyetler yürüten işletmelere 1.500.000 TL’ye kadar %80 geri ödemeli bir destek programıdır. İlgili faaliyet alanlarıysa şu şekildedir:
- İmalat,
- Telekomünikasyon,
- Bilgisayar programlama, danışmanlık ve ilgili faaliyetler,
- Bilgi hizmet faaliyetleri,
- Bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetleri.
KOSGEB belirli kesimlerin ticarete atılmasını daha çok desteklemek için bazı avantajlar sağlar. Örneğin girişimcilerin genç, kadın, engelli, gazi veya birinci derecede şehit yakını olması durumunda yapılan destek miktarı artar. Bu kesimlere dâhil olan kişilere kuruluş desteği belirlenen tutarın üzerine 10.000 TL daha eklenerek verilir.
KOSGEB’in küçük ve orta ölçekli işletmeler için maliyetli ve karmaşık bir konu olan dijital dönüşümle ilgili desteği de bulunur. KOBİ Dijital Dönüşüm Programı’nın amacı, küçük ve orta ölçekli işletmelerin iş süreçlerini geliştirmelerini, rekabet güçlerini yükselmesini ve uygulanan yöntemlerden alınan verimi artırmayı sağlamaktır. Bu kapsamda alt limiti 1.000.000, üst limiti 20.000.000 TL olan, 20 destek puanlı kredi desteği sağlanır.
KOSGEB bünyesinde verilen desteklerden diğerleri şu şekilde sıralanabilir:
- Kapasite Geliştirme Destek Programı,
- Küresel Rekabetçilik Destek Programı,
- Yeşil Sanayi Destek Programı,
- Stratejik Ürün Destek Programı.
Sayılan destekler şartları karşılayan tüm işletmeler için geçerlidir. İşletmenin çevrim içi şekilde ticaret yapıyor oluşu aksi belirtilmediyse bu desteklerden yararlanmasına engel teşkil etmez.
Eğitim Destekleri
E-Ticaret devlet destekleri, maddi desteğin dışında eğitim şeklinde de olabilir. İşletmelerin ölçeklerini büyütebilmeleri ve işlerini geliştirmeleri konusunda gereken bilgilerin verildiği eğitimler maddi destekler kadar önemlidir. Bu noktada girişimcilerin karşısına KOSGEB e-Akademi çıkar.
KOSGEB e-Akademi’de verilen Geleneksel Girişimci Eğitimi, girişimcilerin iş kurma ve yürütme süreçlerinde izlemeleri gereken adımları ve iş modeli hazırlamak için gereken bilgiyi ve deneyimi kazandırmayı amaçlayan bir eğitimdir. Geleneksel Girişimci Eğitimi Sertifikası’na sahip olan ve ihtiyaç duyan girişimciler, orta ve ileri düzey teknoloji düzeyindeki sektörlerde başarıyı yakalamak için İleri Girişimci Eğitimi’ni alabilir. Bu eğitimler tamamen çevrim içi olup fiziksel katılım gerektirmez.
E-Ticaret desteği kapsamında verilen diğer eğitimlerse E-Ticaret Bilgi Platformu’nda yayınlanan e-ticaret eğitimleridir. Bu web site Ticaret Bakanlığı tarafından kurulmuş olup e-ticaretle uğraşmak isteyen girişimcilerin detaylı bilgi edinebilmesi ve işletmelerini sanal ortamda geliştirmelerini öğretmek için tasarlanmıştır. Sitedeki dersler herkese açık olup eğitimler hem video hem metin şeklinde yayınlanır. Bu sayede işletme sahipleri, e-ticarette başarılı olmak için izleyebileceği yöntemler hakkında fikir sahibi olur.
Vergi Destekleri
Çeşitli gerçek ya da tüzel kişiler vergi ödemekten muaf tutulur. Bu kesimler şu şekilde sıralanabilir:
Gelir Vergisinden Muaf Olanlar
Gelir Vergisi Kanunu’ndaki 9. maddede gelir vergisinden muaf olan kesimler açıklanmıştır. Bu maddeye göre evinde sanayi tipi aletler kullanmadan ürün üreten kişiler bu ürünleri e-ticaret üzerinden, gelir vergisinden muaf tutularak satabilir. Bu kişilerin yıllık kazancının ilgili yıl içinde geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını aşmaması gerekir.
Genç Girişimci Desteği
Genç girişimciler devletin sağladığı çeşitli desteklerden faydalanabilir. Bu desteklerden biri de bir süreliğine uygulanan vergi muafiyetidir. Genç girişimcilere üç takvim yılı boyunca vergi muafiyeti uygulanır. Bu muafiyet belli bir tutara kadar geçerli olup 2025 yılı için 330.000 TL’dir.
KDV Muafiyeti
İhracat teslimleri ve bu teslimlere ilişkin hizmetler Katma Değer Vergisi Kanunu’nca vergiden muaf tutulmuştur. Yani e-ihracatla uğraşan kişiler KDV istisnasından yararlanabilir.
Ticaret Bakanlığı E-Ticaret Destekleri
E-İhracat desteğinin amacı işletmelerin e-ihracata hazırlanmasının, yurt dışındaki pazaryerlerinde Türk ürünlerini çevrim içi bir şekilde sergilemesinin, yurt dışı siparişlerini hızlı bir şekilde teslim etmesinin ve giderlerin desteklenmesidir. Bu desteklerden faydalanabilecek tüzel kişilikler şu şekildedir:
- Kollektif, komantit, kooperatif, anonim ve limited şirketler,
- Perakende e-ticaret siteleri,
- Pazaryerleri,
- B2B platformları,
- E-İhracat Konsorsiyumları.
Bu kişilerin destekten yararlanabilmesi için belirtilen koşulları karşılaması gerekir. Verilen desteklerden bazıları şu şekilde sıralanabilir:
- Pazara Giriş Rapor Desteği: E-İhracat konsorsiyumları, perakende e-ticaret siteleri ve pazaryerleri yurt dışında e-ticarete girmek için strateji oluşturmak amacıyla çeşitli raporlar alır. Bu raporların konusu ülke, sektör veya e-ticarete ilişkin olabilir. İşletmelerin bu doğrultuda yaptıkları harcamalarının %50’si yıllık 1.500.000 TL’ye kadar karşılanır.
- Dijital Pazaryeri Tanıtım Desteği: E-İhracatla uğraşan işletmelerin yurt dışında adlarını duyurmaları marka bilinirliğini ve güvenirliğini oluşturması bakımından önem arz eder. Bu nedenle pazaryerinin yurt dışında tanıtılması gerekir. Dijital pazaryeri tanıtım giderleri, dijital reklam aracılığıyla yapılan toplam satışların %20’sini aşmamak kaydıyla %50 oranında 3 yıl desteklenir.
- E-İhracat Tanıtım Desteği: Ticaret Bakanlığı, bakanlıkça belirlenen pazarlama faaliyetleri giderlerini %50 oranında ve her ülke için 3 yıl destekler. Bu desteğin kapsamı dijital pazaryeri tanıtım desteğinin dışında kalan tanıtımlardan ibarettir.
- Çevrim İçi Mağaza Giderleri ve Hedef Ülke Paydaşlarından Alınan Hizmet Desteği: Bakanlık, işletmelerin yurt dışı pazaryerlerinde çevrim içi mağaza açmasının ve hedef ülkedeki e-ticaret paydaşlarından alınan hizmetlerin giderlerini ve pazaryeri yıllık ödemelerini 3 yıl boyunca %50 oranında karşılar.
- Depo Kira Desteği: Bu desteğin konusu, e-ihracat desteklerinden yararlanan kişilerin ürünlerinin hızlı teslimatını sağlamak için yurt dışında kiraladıkları depolara ilişkin kira bedelidir. Depo kira bedeli ödenen kiraların %50’sinin 3 yıla kadar karşılanmasını içerir.
- Yurt Dışı Pazaryeri Entegrasyon Desteği: Desteğin içeriği, yararlanıcıların yurt dışı pazaryeri ve buna ilişkin yurt içinde yapacağı entegrasyon giderlerinin desteklenmesidir. En fazla altı pazaryeri entegrasyonu harcamalarının %50’sinin 3 yıllık süre için karşılanmasından ibarettir.
- Pazaryeri Komisyon Gideri Desteği: Bakanlıkça belirlenmiş bazı ülkelerin pazaryerlerine girerken yapılan giderlere dair bir destektir. Desteğin konusu 3 yıl boyunca yapılan harcamaların %50’sinin karşılanmasından oluşur. Bakanlıkça belirlenmiş ülkelerse Arjantin, Endonezya, Filipinler, Mısır, Brezilya ve Hindistan’dır.
- E-İhracat Geliştirme Projesi Desteği: Bu desteğin kapsamı iş birliği kuruluşlarının bakanlıkça belirlenen ülkelerle ortak hareket etmesine ve pazara giriş şartlarının kolaylaştırılmasına yönelik yapılan projelerin kapsamında bazı gider kalemlerinin desteklenmesidir. E-İhracat Geliştirme Projesi Desteği en az 1 yıl, en fazla 2 yıl olmak üzere en fazla iki projenin giderlerinin %75’inin karşılanmasını içerir.
E-İhracatla uğraşan kişiler için sağlanan destekler bunlarla sınırlı değildir. Uygun olan diğer desteklerin ne olduğunu öğrenmek için Ticaret Bakanlığının web sitesine girilip dijital broşürlere bakılabilir.
E-Ticaret Destek Kredisi
E-ticaret destek kredisi, e-ticaret veya e-ihracatla uğraşan işletmeler için finansman ihtiyacının karşılanması amacıyla verilir. Bu krediler normal kredilere oranla daha yüksek meblağlı ve daha düşük faizlere sahip olabilir. Ayrıca e-ticaret destek kredisi kimi zaman daha uzun vadelere ve ödemede bazı kolaylıklara sahiptir.
Örneğin dijital dönüşüm konusunda işletmelere sunulan destek kredisi sayesinde işletmeler 36 aya varan taksitlerle ve kredideki indirim oranlarıyla finansman sahibi olabilir. KOBİ’lerin KOSGEB’in Kapasite Geliştirme Destek Programı sayesinde verimliliğini, üretimini, dayanıklılığını ve pazaryerindeki konumunu geliştirmesi mümkün hâle gelir. Kapasite Geliştirme Destek Programı, 20 destek puanıyla işletmelere alt limiti 1.000.000 TL, üst limiti 20.000.000 TL olmak üzere kredi desteği sağlar. Bu kredilerin vadesiyse 24 ile 36 ay arasında değişiklik gösterir.
Kredileri veren bankalar devlet tarafından sınırlandırılmıştır. Bazı destek kredileri sadece belirli bankalar tarafından sağlanmakta olup kredi giderleri destek kapsamı dışında bırakılır. Bu nedenle e-ticaret destek kredisinden faydalanmak isteyenler bankaların belirlediği kredi giderlerine de dikkat etmesi gerekir.
Kimler E-Ticaret Devlet Desteğinden Yararlanabilir?
E-Ticaret devlet desteğinden yararlanmak için bazı kesimler ve tüzel veya gerçek kişiler arasında olmak gerekir. Bu destekten faydalanacak kesim e-ticaret devlet desteğinin niteliğine göre değişiklik gösterir. Örneğin Genç Girişimci Desteği’nden faydalanmak isteyen kişilerin Genç Girişimciler kapsamında bulunması gerekir.
KOSGEB tarafından sağlanan çeşitli destekler için genel olarak küçük veya orta ölçekli işletme (KOBİ) olma şartı aranır. KOBİ’lerse firma bünyesinde 250 kişiden az çalışan istihdam eden, yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 500 milyon lirayı aşmayan işletmeler olarak tanımlanmıştır.
KOSGEB’in desteklerinden faydalanan bir diğer kesimse yeni girişimcilerdir. Bu kişilerin işletmelerini 1 veya 3 yıl arasında kurmuş olmaları gerekir. E-İhracatla uğraşan şirketler de e-ihracata ilişkin desteklerden ve teşviklerden yararlanabilir. Yani faydalanılmak istenen desteğin türüne göre destekten yararlanacak kesimler değişir.
E-Ticaret Devlet Desteğinden Nasıl Yararlanılabilir?
E-Ticaret devlet desteğinden yararlanmak isteyen şirketler aşağıdaki adımları izleyerek desteklerden faydalanabilir:
- Hangi Desteğe Uygun Olduğunu Saptamak: Yapılacak destek işletmenin türüne ve kapasitesine göre değişiklik gösterir. Bu nedenle şirketler öncelikle hangi desteğe ihtiyaç duyduklarını ve hangi desteğe uygun olduklarını belirlemelidir.
- Şartları Sağlamak: Hangi tür desteğe sahip olunmak isteniyorsa o destek için istenen şartlar yerine getirilmelidir. Her destek türü için ilgili sitelerden detaylı bilgi alınabilir.
- Belgeleri Toplamak: Devlet desteklerinden faydalanmak için yapılacak başvuruda bazı belgeler istenir. Bu belgeler desteğin niteliğine göre değişebilir. Fakat genel olarak işletmenin mali tabloları, vergi levhası, ticaret sicili, başvuru formu ve proje dosyası gibi belgeler gerekir.
- Başvuru Yapmak: Gereken koşullar yerine getirildikten sonra istenen belgelerle başvuru yapılır. Başvurular çevrim içi ya da fiziksel yolla olabilir. Başvurular KOSGEB’in veya Ticaret Bakanlığının web sitesi üzerinden yapılabilir.
- Başvuru Sonucu: Başvuru sonucunun olumlu olması hâlinde ilgili destekten yararlanılabilir.
Genel olarak devlet desteğinden faydalanmak isteyen kişilerin almak istediği desteğe göre izlemeleri gereken yol, istenilen belgeler ve aranılan şartlar değişiklik gösterir.
Devlet destekleri, işletmelerin ve girişimcilerin hem ulusal hem uluslararası pazarda daha güçlü varlık göstermelerine olanak tanırken ekonomik kalkınmayı hızlandırmak için de önemli bir araçtır. Özellikle e-ticaret gibi hızla büyüyen sektörlerde verilen teşvikler, küresel rekabet gücünü artırmak adına hayati bir rol oynar. Bu nedenle işletmelerin mevcut destekleri değerlendirmesi ve uzun vadeli bir planlama yapması sürdürülebilir başarı için kritik öneme sahiptir.
