E-Ticaretin dinamik yapısı ve artan işlem hacmi birtakım düzenlemelerin yeniden yapılandırılmasını gerekli kılıyor. T.C. Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği” de bu gerekliliğin sonucu olarak ortaya çıkan birtakım uygulamaları içeriyor. 30 Ekim 2024 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan bu e-ticaret yönetmeliği yaklaşık beş aylık bir geçiş döneminin ardından, 1 Nisan 2025 itibarıyla yürürlüğe girdi.
Yönetmeliğin kapsadığı düzenlemeler hem internetten alışveriş yapan tüketicileri hem e-ticaret profesyonellerini yakından ilgilendiriyor. Tüketici haklarını korumak ve ürün güvenliğini sağlamak adına uyulması gereken pek çok yeni kural söz konusu. Bir e-ticaret profesyoneli olarak yeni dönemde nelere dikkat etmeniz gerektiğini sizin için derledik.
Yönetmelikle Birlikte Gelen Değişiklikler
E-Ticaret sisteminin daha güvenli ve denetlenebilir bir yapıya erişmesi için atılan adımlar yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor. İnternet ve mobil uygulamalar üzerinden yapılan bütün alışverişler yönetmeliğin kapsamında değerlendirilmiştir. Oluşturulmak istenen güvenli alışveriş ortamı sayesinde tüketicilerin e-ticaret platformlarına ilgisinin artması ve sorumluluk bilinciyle hareket eden işletmelerin öne çıkması amaçlanmıştır.
Bu önemli düzenleme e-ticaret faaliyeti yürüten satıcılar, alışveriş yapan tüketiciler ve pazar yerleri için birtakım değişiklikleri beraberinde getirmiştir.
Tüketiciler İçin Ne Değişiyor?
Dijitalleşme ve e-ticaretin hızlı yükselişi alışveriş alışkanlıklarını dönüştürerek tüketicilere ve işletmelere büyük kolaylıklar sunmuştur. Ancak bu dönüşüm bazı yapısal sorunları da beraberinde getirmiştir. Özellikle son yıllarda internet alışverişlerinde yaşanan bazı aksaklıklar tüketicide güven kaybına sebebiyet vermiştir.
Tüketicilerin eksik ya da yanlış bilgiler içeren ürün açıklamaları, sahte yorumlar, gerçeği yansıtmayan indirimler gibi durumlarla karşılaşma sıklığı son dönemde artmıştır. Uluslararası ürün satın alımında muhatap bulamama sorunu da eklenince süreç daha karmaşık hâle gelmiştir. 1 Nisan 2025 e-ticaret düzenlemesi bu olumsuzlukların önüne geçmek ve tüketici haklarının etkin şekilde korunmasını sağlamak için hazırlanmıştır.
Yeni e-ticaret döneminde değişmeye başlayan başlıca uygulamalar şöyledir:
- Ürün güvenliği hususunda daha sıkı denetimler hayata geçirilmiştir. Gıda, kozmetik, oyuncak, elektronik eşya kategorisinde yer alan ve tüketicilerin sağlığını doğrudan etkileyebilecek ürünler daha detaylı kontrolden geçirilecektir.
- Belirli nedenlerden dolayı yetersiz bulunan ve uygunluk belgesi olmayan ürünlerin alım satımı durdurulacaktır.
- Ürün açıklamalarının yalnızca teknik bilgilerle sınırlı olmaması gerekir. Açıklamalarda ürünlerin kullanım talimatlarına ve ürün güvenilirliğine ilişkin bilgilere Türkçe yer verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Böylece tüketiciler yanıltıcı bilgilendirmeler olmadan satın aldıkları ürünün vadedilen özelliklere sahip olup olmadığını ayırt edebilecektir. Tıpkı fiziki mağazalardaki gibi detaylı inceleme yaparak beklentilerine uygun ürünü daha kolay bulabilecektir.
- Tüketiciler ürün güvenliğine ilişkin şikâyetlerini ve bilgi taleplerini belirli temas noktaları aracılığıyla iletebilecektir. Böylece denetim süreci hızlanacak ve olası mağduriyetlerin önüne geçilecektir.
Satıcılar İçin Ne Değişiyor?
Yeni e-ticaret yönetmeliği dijital ticaretin daha güvenilir ve şeffaf bir yapıya kavuşması adına satıcıları da birtakım sorumluluklar almaya yönlendirmiştir. Düzenlemeler yalnızca bugünün e-ticaret dünyasını iyileştirmekle de kalmaz. İşletmeler yeni yönetmelikle birlikte mevcut gereklilikleri karşılamanın yanı sıra ileride yaşanacak dönüşümler için de donanımlı ve hazır hâle gelecektir.
Yakın gelecekte, teknolojik gelişmelerin e-ticaret sistemlerine entegre edilmesiyle birlikte denetim mekanizmalarının büyük ölçüde otomatikleşmesi bekleniyor. Manuel müdahale gerektiren denetimler de yerini yapay zekâ temelli sistemlere bırakabilir. Bu sayede eksik ya da kusurlu ürünlerin daha yayına alınmadan tespit edilip sürecin dışında bırakılması öngörülüyor. Bu nedenle satıcıların belirli standartlara uyum sağlamada gösterdikleri gelişim, otomatik denetim süreçlerine sorunsuz geçilmesini de kolaylaştırabilir.
Yeni yönetmelikle bireysel ya da kurumsal fark etmeksizin internette satış yapan herkes artık daha şeffaf bir yapıya geçmek mecburiyetinde. Çünkü e-ticaret ekosistemindeki “ürünü ekle ve sat” yaklaşımı günümüzün artan güvenlik ve şeffaflık taleplerine cevap vermekte yetersiz kalmıştır. E-Ticaretle ilgilenenlerin daha profesyonel hareket etmesi ve tüm işlemlerini belgelerle ortaya koyması beklenmiştir.
Satıcıların yerine getirmesi beklenen sorumluluklara ilişkin detayları şöyle özetleyebiliriz:
- En önemli değişikliklerden biri ürün açıklamaları kapsamında olmuştur. Doğruyu yansıtmayan, muğlak ifadelerle yazılmış ürün bilgisi artık kabul edilmeyecektir. Satıcı ürünü hakkında eksiksiz ve şaibeli olmayan açıklamalara yer vermelidir.
- Satılacak ürün ithal edilmişse ithalatçısı, ithal edilmediyse üreticisi, ürünün özellikleri, kullanım şartları, iletişim bilgileri detaylı ve açık yazılmalıdır. Aksi takdirde yanıltıcı bilgi paylaşımı yapıldığına dair bir uyarı alınabilir. Uyarı yapılması hâlinde 24 saat içerisinde bilgilerin gözden geçirilmesi ve düzeltilmesi gerekir. İstenen değişiklik yapılmadığındaysa ürün erişim engeli alarak yayından kaldırılabilir.
- Satıcıların girdiği bilgilerin Türkçe ifadeler içermesi artık yasal bir zorunluluk teşkil eder. Yani başka dilde ürün bilgisi yazarak satış yapmak artık mümkün değildir. Bu sayede satıcı ve müşteri arasında yaşanan yanlış anlaşılmaların en aza indirilmesi amaçlanmıştır.
- Bir diğer önemli değişiklik satıcıların ürün güvenilirliği konusunda tüketiciye belge sunma mecburiyetidir. İnternette ürün satmak isteyen işletmeler ürünlerinin güvenli olduğunu CE belgesiyle ispatlamak zorundadır. Özellikle sağlık, kozmetik ve çocuk ürünleri kategorilerinde CE belgesi olmayan ürün satmak çeşitli idari yaptırımları beraberinde getirebilir.
- Ürün açıklamalarında aranan doğruluk ve şeffaflık ürün görselleri için de aynı titizlikle uygulanmalıdır. E-Ticaret ortamında satışa sunulan ürünün açıklamalarında kullanılan görsellerin doğrudan o ürüne ait olması gerekir. Geçmişte belirli ölçüde müsamaha gösterilen temsili ürün fotoğrafları yeni dönemde cezai işlemle karşılık bulabilir.
- Satıcıların başka markalara ait muadil ürün görsellerini ve benzer katalog çekimi fotoğraflarını kullanmaları da yasaklanmıştır. Böylece tüketicilerin şikâyet ettiği konuların başında yer alan “fotoğraftaki ürünle satın alınan ürünün farklı olması” sorununun önüne geçilmesi hedeflenmiştir.
- Satışa sunulan ürünlerin yurt dışından temin edilmesi veya Türkiye dışından e-ticaret yoluyla ürün satışı yapılması durumunda ülke sınırları içerisinde bir temsilci bulundurmak zorunlu hâle gelmiştir. Bu düzenlemeyle müşterinin alışverişte karşılaştığı problemler karşısında doğrudan bir yetkiliye ulaşabilmesi ve daha kolay çözüm bulabilmesi amaçlanmıştır.
- Satıcıların müşteri şikâyetleri konusunda da sorumluluk alması gerekir. E-ticaret profesyonelleri tüketicilerin şikâyet süreçlerini daha hızlı ve etkili çözecek pratikler geliştirmelidir.
- Her platformda “Ürün Güvenliği Temas Noktası” adı verilen bir oluşum yer alacaktır. Tüketiciler güvenilirliğinden kuşku duyduğu ürünleri bu temas noktalarına bildirebilir. Satıcılar da müşterilerini doğrudan dinleyerek yaşanan sorunlara daha iyi yanıt verebilecektir. Platformlar bu konudaki teknik düzenleme yükümlülüklerine uymazsa cezai yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir.
- Önceki dönemde sıkça sorun yaratan konulardan biri de sahte müşteri yorumlarıydı. Artık yalnızca ürünü gerçekten satın alan kullanıcıların ürün sayfasına yorum yapabileceği belirtilmiştir.
- İndirim manipülasyonlarından kaçınmak da satıcıların sorumluluğunda olacaktır. Kampanyalı olarak satışa sunulan bir ürüne önce zam sonra indirim uygulamak mümkün olmayacaktır. Kampanya kapsamındaki ürünlerin fiyatı son 30 gün içindeki en düşük etiket fiyatıyla kıyaslanacaktır.
Pazar Yerleri İçin Ne Değişiyor?
E-Ticaretin yeni döneminde aracı hizmet sağlayıcılarının sorumluluk alanları da yönetmelikle yeniden şekillendirilmiştir. Tüketici haklarını korumak ve güvenli dijital alışverişi teşvik etmek için pazar yerlerinin yükümlülükleri şunlardır:
- Pazar yerleri platformlarını satıcıların mevzuata uygun kullanabilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmakla yükümlüdür. Özellikle ürün açıklaması yapılan bölümlerin tasarımı yasal gereklilikleri karşılayacak şekilde revize edilmelidir.
- Ürünlere dair güvenlik bilgilerini sistemlerinde bulundurması zorunlu tutulacak platformlar, uygunsuz ürünleri tespit ettiğinde bu ürünlere ait ilanları 24 saat içinde yayından kaldırmak zorundadır.
- Aracı hizmet sağlayıcıları yetkili kuruluşlardan gelen yayından kaldırma ve erişim engeli kararlarını 24 saat içerisinde uygulamakla yükümlüdür. İçeriğin yayından kaldırılması ve ilgili mercilerin haberdar edilmesi sürecinde gecikme ya da ihmal olması durumunda hukuki sorumluluk doğabilir.
- Tüketicilerin güvenli ürün alışverişi yapabilmesi için platformlarda “Ürün Güvenliği Temas Noktası” adı verilen yapılara yer verilmelidir. Bu sayede müşterilerin şikâyetlerinin doğrudan cevaplanması ve sorunlarının daha etkili çözülmesi mümkün olabilir.
Yönetmeliğin Uluslararası Ticarete Getirdiği Değişiklikler
1 Nisan 2025 itibarıyla yürürlüğe giren yeni yönetmelik yalnızca Türkiye’deki e-ticaret faaliyetlerini değil, uluslararası ticaret yapan işletmeleri de kapsar. Yurt içinden yurt dışına ürün gönderen bir işletmeniz varsa ya da global ölçekli pazar yerlerinde satış yapıyorsanız yeni düzenlemelere uyum sağlamanız gerekir.
Yönetmelikle birlikte yurt dışından Türkiye’ye satış yapan firmalara da yeni yükümlülükler getirilmiştir. T.C. Ticaret Bakanlığının resmî internet sitesinde yayınlanan listelerde yer alan ürünleri Türkiye’ye gönderen firmalar ülkede yerleşik bir temsilci atamak zorundadır. Bu şartı yerine getirmeyen firmaların Türkiye pazarında ürün satışı yapması mümkün olmayacaktır.
Dünden Bugüne E-Ticaret Düzenlemeleri
Hızlı bir ivme yakalayan ve küresel ölçekte etkisini artıran e-ticaret sektörü, ülkemizde son yıllarda çeşitli yasal düzenlemelerle yeniden şekillendirilmiştir. Son düzenlemeye ek olarak e-ticaret profesyonelleri için hatırlatma niteliğinde olacak bir mevzuat değişikliği takvimini sizin için hazırladık.
Dünden bugüne e-ticaret düzenlemeleri şu şekilde gerçekleşmiştir:
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun 5 Kasım 2014 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu kanun ticari iletişimin kurallarını, hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcılarının sorumluluklarını, elektronik iletişim araçları üzerinden yapılan sözleşmeleri ve e-ticarete ilişkin bilgi verme yükümlülüklerini kapsar. Satıcılara, tüketicilere ve pazar yerlerine tanınan geçiş süresinin ardından 1 Mayıs 2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
- Elektronik Ticarette Güven Damgası Hakkında Tebliğ 6 Haziran 2017’de Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu tarihten itibaren e-ticaret sitelerinin belirli güvenlik önlemlerini ve hizmet kalitesini sağladığını gösteren güven damgası uygulaması başlatılmıştır.
- Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi ve Bildirim Yükümlülükleri Hakkında Tebliğ 11 Ağustos 2017 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Böylece ETBİS’e (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kayıtlı olmak satıcılar için yasal bir zorunluluk hâline getirilmiştir.
- Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 7 Temmuz 2022 tarihinde yayımlanmıştır. Bu kanunla yıllık net işlem hacmi 10 milyar Türk lirasının üzerinde olan platformlara veri kullanım kısıtları ve lisans alma uygulamaları zorunluluğu getirilmiştir. Fikrî mülkiyet ihlallerine karşı da düzenlemeler yapılmıştır.
- Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik 29 Aralık 2022 tarihinde yayımlanmıştır. Elektronik ticaret lisansı alma zorunluğu, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar (ETAHS) tarafından veri kullanımı ve paylaşımı, haksız ticari uygulamaların kapsamı, reklam ve indirim bütçeleri kısıtlamaları gibi konulara ilişkin düzenlemeler detaylandırılmıştır.
- E-Ticaretin yeni dönemini şekillendirecek olan ve içeriğimizde detaylıca yer verdiğimiz Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği 30 Ekim 2024 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanmış, birkaç aylık geçiş aşamasından sonra 1 Nisan 2025’te yürürlüğe girmiştir. Ülkemizde her türlü dijital alışveriş bu doğrultuda sürdürüleceğinden e-ticaret yapan işletmelerin yönetmeliğe hızla uyum sağlaması önemlidir.
İşletmelerin Yönetmeliğe Uyum Sürecini Kolaylaştıracak Adımlar
E-Ticaretin dönüşüm sürecinde işletmelerin profesyonel bir yaklaşım benimsemesi, mevzuata uyum sağlamak için belirli adımları takip etmesi gerekir. Bu süreç geleceğin e-ticaret dünyasına güçlü bir adım atmayı, marka itibarını desteklemeyi ve müşteri memnuniyetini artırmayı da kolaylaştırabilir. Mevzuata uyum sağlamak hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi anlamına geldiğinden cezai yaptırımlardan kaçınmak da mümkün olur.
E-Ticarette yeni döneme adapte olmak ve hızlı bir geçiş sağlamak adına dikkat etmeniz gereken temel noktaları sizin için sıraladık:
Ürün İlanı Kontrollerini Yapmak
Yeni yönetmeliğe uyum sağlamak için atacağınız ilk adım ilanlarınızı gözden geçirmek olmalıdır. İlanlarınızda Türkçe ifadelerle, doğru ve yalın bir ürün açıklamasına yer veriyor musunuz? Yönetmelikte vurgulanan bilgileri sisteme tam ve eksiksiz girdiğinizden emin olmalısınız. Ürününüzün fotoğraflarınızı da tekrar kontrol ederek stok fotoğraflardan yararlandığınız listelemeleriniz varsa bunlarda revize yapmalısınız.
ETBİS Kayıtlarını Güncellemek
ETBİS yani Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi, T.C. Ticaret Bakanlığının e-ticaret faaliyeti yürüten işletmeleri kaydettiği sistemdir. Tüm e-ticaret işletmelerinin bu sisteme kayıtlı olması ve işletme bilgilerinin güncel olması gerekir. Siz de ETBİS kayıtlarınızı kontrol edebilir, mevzuatın çizdiği sınır dâhilinde eksik ya da yanlış bir bilginiz olup olmadığına bakabilirsiniz.
Ürün Güvenilirliği Belgelerini Hazırlamak
Şikâyet ya da denetim durumunda T.C. Ticaret Bakanlığına ve pazar yerleri platformlarına sunmanız gereken belgeleri eksiksiz hazırlamalısınız. İşletmenizin sattığı ürünlerin uygun şartlarda üretilip piyasaya sürülebilir olduğunu gösteren teknik belgelere sahip olmanız büyük önem taşır. Bu belgeler ürün güvenliğini sağladığınızı ve yasal gerekliliklere uygun hareket ettiğinizi kanıtlar niteliktedir. Ürünlerinizin CE belgesi gibi gerekli güvenlik sertifikalarına sahip olduğundan da emin olmalısınız.
Veri Analizi Yapmak ve Strateji Belirlemek
E-Ticaretin yeni döneminde satış sonrası süreçlerde yaşanan aksamalar da işletmelerin sorumluluğunda yer alır. Kullanıcı yorumları, ürün iadeleri, müşteri şikâyetleri gibi önemli veriler işletme için oldukça kritik. İşletmenizin bu konularda bir eksiği varsa detaylı analiz etmeli ve marka imajınızı güçlendirecek stratejiler oluşturmalısınız. Özellikle müşteri memnuniyeti stratejilerinize ağırlık verebilir, şikâyet süreçlerini çözüm odaklı ve şeffaf yürüterek markanıza duyulan güveni pekiştirebilirsiniz.
Uluslararası Ürün Satışı İçin Temsilci Atamak
Yurt dışından Türkiye yerel pazarına satış yapıyorsanız ülkede bir temsilci bulundurmanız yasal olarak zorunlu hâle gelmiştir. Bu koşulun yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde temsilcisi olmayan işletmelerin ilanları yayından kaldırılacak ve şirketin ülkede e-ticaret yapmasına izin verilmeyecektir. Böyle bir işletmeniz varsa markanızın resmî temsilcisini atamalısınız.
İdari Yaptırımlar ve Cezai Uygulamalar
Yeni e-ticaret yönetmeliğine uyum göstermeyen işletmeler için Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu yürürlüğünce ciddi yaptırımlar uygulanacaktır. Mevzuata aykırı ilanların yayından kaldırılması, satıcı tutumunda ısrarcı olursa e-ticaret faaliyetlerinin durdurulması gibi yaptırımlar söz konusudur.
2025 yılı için belirlenen güncel cezai uygulama detaylarıysa şu şekildedir:
- Aracı hizmet sağlayıcılar ticari uygulamaları hukuksuz şekilde bozarsa her hizmet sağlayıcıya karşı uygulanan hukuksuz durum için ₺36.100 ila ₺361.000 arasında idari para cezası ödeyecektir. Aracı hizmet sağlayıcıların sözleşmelerinde tek taraflı değişiklik talep etme hakkı da yoktur. Böyle bir durumda hizmet sağlayıcılardan aynı miktarda idari para cezası ödemesi alınabilir.
- Aracı hizmet sağlayıcıların işletmelerin fiyat politikalarını hukuka aykırı şekilde tayin etme davranışlarından kaçınması gerekir. İşletmeleri fiyatlarını değiştirmeye, manipüle edilmiş kampanyalar yapmaya zorlayan aracı hizmet sağlayıcıları her işletme için ₺1.803.000 idari para cezası ödemek durumunda kalacaktır.
- Satıcılarına ödemesi gereken parayı vaktinde ödemeyen aracı hizmet sağlayıcılar da yeni yönetmelikle birlikte para cezası ödeyecektir. Aracı hizmet sağlayıcılar 30 gün içinde ödemesi gereken tutarı satıcılarına ödemezse aynı tutar kadar idareye de ceza ödeyecektir. Ödenmesi gereken para 30 günü aşkın bir süredir satıcıya ulaşmıyorsa söz konusu ceza, ödenmeyen ücretin iki katı şeklinde olacaktır.
- ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kaydını yaptırmayan ya da T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından istenen belgeleri hazırlamayan işletmelere ₺180.300 ila ₺901.500 arasında para cezası uygulanacaktır.
- Uluslararası satış yapan işletmeler mevzuatta belirtilen şekilde Türkiye’de bir marka temsilcisi atamazsa da ceza ödemek zorundadır. İşletme ₺2.000.000’na kadar idari para cezası ödeme riskinin yanında ülkedeki e-ticaret faaliyetlerinin durdurulması ihtimaliyle de karşı karşıya kalacaktır.
- Satıcılar yeni yönetmelik gereğince güven veren ürünler satmak ve açıklamalarında belirli kurallara uymak zorundadır. Bu kuralların ihlali ₺456.000’na kadar idari para cezasının ödenmesini gerektirebilir.
- İşletmelerin tüketici şikâyetlerini görmezden gelmesi ya da sorunları ortadan kaldıracak herhangi önlem almaması durumunda da cezai işlem başlatılacaktır. Satıcılar böyle bir durumda ₺228.000’na kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilir.
Tüketicinin şeffaf bilgiye erişimini önceliklendiren, satıcılara ve platformlara önemli sorumluluklar yükleyen bu sistem yeni bir dönemi başlatmış oldu. Ticaretin dijitalleştiği bu dönemde kurallara uyum sağlamak yalnızca bir zorunluluk değil, markanın itibarı ve sürdürülebilirliği açısından da kritik bir adım. İşletmenizi yasal risklerden uzak tutmak ve tüketiciyle güvene dayalı bir bağ kurmak istiyorsanız yürürlükteki bu düzenlemelere hâkim olmanız gerektiğini unutmamalısınız.